زهرا دشت‌بشی کارگردان مستند «حلقه» در گفتگو با خبرنگار مهر درباره موضوع این اثر و دغدغه اصلی‌ای که او را به سمت تولید این پروژه سوق داده است، توضیح داد: موضوع مستند «حلقه» درباره پدیده کودک‌همسری است و زندگی و رابطه یک دختر و پسر جوان به نام‌های آیدا و محمد را به تصویر می‌کشد. در این ماجرا، آیدا در سن سیزده سالگی ازدواج کرده است و همسرش محمد 10 سال از او بزرگ‌تر است. ما سه سال پس از شکل‌گیری این ازدواج به سوژه رسیدیم و وارد زندگی آنها شدیم. در طول این مسیر، فراز و فرودهای رابطه این زوج را ثبت کردیم و تا جایی پیش رفتیم که در نهایت این 2 نفر از یکدیگر جدا می‌شوند. شکل‌گیری ایده اولیه و ورود به این حوزه نیز با همراهی رایحه مظفریان رقم خورد؛ او در زمینه کودک‌همسری کتاب تالیف کرده و فعالیت‌های پژوهشی و میدانی بسیاری در این عرصه داشته است، تصمیم گرفتیم در کنار هم روی این موضوع متمرکز شویم و این دغدغه مهم اجتماعی را در قالب یک اثر مستند روایت کنیم.
می‌خواستیم «حلقه» محض، واقعی و غیرمصنوعی باشد
وی با اشاره به شیوه تولید اثر و روند طولانی فیلمبرداری آن بیان کرد: پروسه تولید این مستند نزدیک به شش سال به طول انجامید که زمان بسیار زیادی محسوب می‌شود. دلیل اصلی این طولانی شدن، رویکرد ما در مواجهه با سوژه بود؛ ما می‌خواستیم در بستر زمان ببینیم که سرنوشت این زندگی مشترک واقعاً به چه نتیجه‌ای می‌رسد. هرچند شاید نتیجه و فرجام این ازدواج برای ما قابل پیش‌بینی بود، اما به هیچ وجه دوست نداشتیم اتفاق یا صحنه‌ای را بازسازی کنیم تا به نتیجه‌ای از پیش تعیین‌شده در ذهن خودمان برسیم. تمام تلاش و اصرار ما بر این بود که «حلقه» یک مستند محض، واقعی و غیرمصنوعی باشد. به همین دلیل ارتباط نزدیکی با این زوج برقرار کردیم، وارد خانه و حریم زندگی آنها شدیم و دوربین خود را در بطن واقعی روزمرگی‌هایشان قرار دادیم. در ارتباط گرفتن با سوژه چالش خاصی نداشتیم و تنها سختی کار، همان صبوری و انتظاری بود که باید می‌کشیدیم تا روند طبیعی زندگی آنها طی شود و کار به سرانجام واقعی خود برسد.
این مستندساز درباره نقش آثار هنری، کتاب‌ها و فیلم‌های مستند در کاهش آسیب‌های اجتماعی اظهار کرد: ساخت فیلم در زمینه مسائل و چالش‌های اجتماعی بی‌تردید تاثیر به‌سزایی در آگاهی‌بخشی به جامعه دارد. من خودم معلم هنرستان در رشته سینما هستم؛ تاکنون چندین بار فیلم مستند «حلقه» را برای دانش‌آموزانم که از نظر سنی نزدیک به سوژه فیلم ما هستند به نمایش گذاشته‌ام و هر بار با استقبال بسیار خوبی روبه‌رو شدم و از نزدیک می‌دیدم که بچه‌ها چقدر با شخصیت آیدا و شرایط او همذات‌پنداری می‌کنند. حال تصور کنید اگر نمایش چنین آثاری در سطح وسیع‌تر و به شکل گسترده در جامعه اتفاق بیفتد، قطعاً سطح آگاهی عمومی بسیار بالاتر می‌رود. نوجوانان و خانواده‌ها با تماشای پیامدهای واقعی این تصمیم‌ها در یک بستر مستند، دید بازتری پیدا می‌کنند و افرادی که در این سنین حساس قرار دارند، می‌توانند بسیار آگاهانه‌تر درباره آینده و زندگی خود انتخاب کنند.
استقلال و چالش‌های مالی
دشت‌بشی در پایان با انتقاد از نبود حمایت‌های دولتی و نهادی از مستندسازان مستقل و همچنین برنامه اکران این اثر یادآور شد: بزرگ‌ترین چالش ما در مسیر تولید، بحث مالی و مستقل بودنمان است. ما در مرحله ارتباط با سوژه‌ها و پیش بردن بخش فنی پروژه‌ها هیچ مشکلی نداریم، اما اینکه مجبور هستیم به صورت کاملاً مستقل کار کنیم و از سرمایه شخصی خودمان کنار بگذاریم تا یک اثر را به سرانجام برسانیم، کار را دشوار می‌کند. من دوره‌های فیلمسازی را در انجمن سینمای جوانان شیراز گذرانده بودم، اما وقتی طرح این کار را بردم و پیشنهاد دادم که روی آن سرمایه‌گذاری کنند از ما هیچ حمایتی نکردند و متاسفانه هیچ ارگان دیگری هم پای کار نیامد. حتی زمانی که ما با همین فیلم به جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران رفتیم و به عنوان فیلم برگزیده مستند انتخاب شدیم و جایزه گرفتیم، پس از بازگشت، نه اداره فرهنگ و ارشاد، نه انجمن سینمای جوانان و نه هیچ نهاد دیگری در شیراز پیگیر کار ما نشدند. در حالی که ما برای شهر خودمان مقام آورده بودیم. با این حال، ما کار خودمان را ادامه می‌دهیم و برای دیده شدن مستند «حلقه» نیز از هر پیشنهاد و فضایی برای اکران عمومی و نمایش فیلم با کمال میل استقبال می‌کنیم.
نظر شما